कणिकनीती (कौरवाचा मास्टरमाईंड असलेल्या कनिकाची गोष्ट)

शकुनीचा फासे होता, दुर्योधनाची महत्त्वाकांक्षा होती, धृतराष्ट्राची सत्ता व पुत्रमोहाची कमजोरी होती; पण या सगळ्यांच्या आधी कौरवांच्या राजकारणाला कपटाची दिशा देणारा एक चेहरा होता—कणिक. महाभारताच्या कथेत शकुनी आणि दुर्योधन जितके ठळकपणे दिसतात, तितकाच कणिक मात्र पडद्यामागे राहतो. म्हणूनच त्याचं महत्त्व अधिक गूढ होतं. कणिकाने धृतराष्ट्राला दिलेला राजकीय सल्ला हा केवळ एका राजाचा सल्ला नव्हता; तो शत्रूला ओळखण्याची, त्याची कमजोरी शोधण्याची, त्याला वाढू न देण्याची आणि आवश्यक असेल तर कपटाचा आधार घेण्याची एक संपूर्ण राजकीय मानसिकता होती. पुढे कौरवांच्या राजकारणात जी संशयाची, कटाची आणि प्रतिस्पर्ध्याला संपवण्याची प्रवृत्ती दिसते, तिच्या मुळाशी कणिकाचा विचार किती खोलवर गेला होता, हा या पुस्तकाचा मुख्य शोध आहे. शकुनीने डाव खेळला, दुर्योधनाने महत्त्वाकांक्षा प्रत्यक्षात आणली, धृतराष्ट्राने अनेकदा त्या राजकारणाला संमती दिली; पण या सगळ्या राजकीय खेळाला विचारांची भाषा देणारा कणिक हा कौरवांच्या कपटाचा Mastermind होता का? ‘कणिकनीती’ याच प्रश्नाला केंद्रस्थानी ठेवून महाभारतातील त्या अदृश्य राजकीय मेंदूचा शोध घेते.